Cây Đàn Hương là loài thực vật hạt kín phân bố ở nhiều vùng trên thế giới và được xem là một trong những loại gỗ giá trị nhất. Không chỉ nổi tiếng bởi chất gỗ đắt đỏ, tinh dầu Đàn Hương cũng được trân trọng nhờ hương thơm đặc biệt, thường dùng trong các dòng nước hoa cao cấp và được ưa chuộng suốt nhiều thế kỷ. Dưới đây là những thông tin nổi bật về đặc điểm và công dụng của Đàn Hương – hãy cùng tìm hiểu với DNCC Global nhé!
1. Lịch sử, phân bố của Đàn Hương
Đàn Hương có nguồn gốc chủ yếu tại Indonesia (Java, Lesser Sunda), Philippines và được trồng rộng rãi ở Ấn Độ, Sri Lanka cùng nhiều quốc gia khác. Riêng tại Ấn Độ, cây Đàn Hương đã gắn liền với lịch sử trồng trọt và sử dụng hơn 5.000 năm.
Tại Việt Nam, việc nhân giống và trồng Đàn Hương được khởi động từ năm 2005 bởi Viện Nghiên cứu Cây Đàn Hương, nhưng đến năm 2014 mới chính thức triển khai. Tiến sĩ Vũ Thoại – Chủ tịch Hội đồng Khoa học của Viện Nghiên cứu Cây Đàn Hương và Thực vật Quý hiếm – là người đầu tiên đưa giống Đàn Hương từ Ấn Độ về Việt Nam.
Cây Đàn Hương Ấn Độ (Santalum Album) còn được mệnh danh là “vàng xanh”, “cây triệu đô” nhờ vào giá trị sinh thái, kinh tế và giá trị sử dụng vượt trội.
2. Đặc điểm thực vật học của cây Đàn Hương
2.1. Hình dáng cây Đàn Hương
Đàn Hương là cây thân gỗ cao từ 10 – 15 mét. Trên cây, từ thân gốc sẽ có các rễ cái ký sinh nên gọi là gỗ bán ký sinh. Đặc điểm chung là cây xanh quanh năm, lá nhỏ, các cành nhỏ rũ xuống rất nhiều.
2.2. Thân cây cây Đàn Hương
Tùy theo năm tuổi mà thân Đàn Hương có màu từ xanh xám – nâu đậm – xám đen – gần như đen toàn bộ. Trên thân có rất nhiều cành nhỏ mọc thẳng, và cần ít nhất 15 – 20 năm để cho ra loại gỗ chất lượng nhất. Lúc này, dát gỗ có màu trắng, tâm gỗ thì màu vàng sẫm, mùi thơm rất mạnh vì đã đạt đến số tuổi có lượng tinh dầu nhiều nhất.
2.3. Lá cây Đàn Hương
Lá nhiều và có màu xanh, lá cây Đàn Hương có kích thước nhỏ, lá mọc đối nhau, có hình mũi giáo hoặc hình tròn.
2.4. Quả cây Đàn Hương
Cây Đàn Hương có hình cầu, là loại quả hạch, bên trong có nhiều nhựa, chuyển dần sang màu đen khi chín. Mỗi năm sẽ có 2 mùa ra hoa kết trái.
Xem thêm: Tìm hiểu thêm về DNCC
3. Giá trị kinh tế và công dụng của sản phẩm từ cây Đàn Hương
Đàn Hương là một loài cây đa tác dụng, dùng làm nguyên liệu trong các ngành công nghiệp mỹ phẩm, dược liệu, mỹ nghệ cao cấp và đặc biệt còn có ý nghĩa biểu tượng về mặt tâm linh trong đạo Phật.
3.1. Trà và bột Đàn Hương
Bột Đàn Hương từ lâu đã được sử dụng như một nguyên liệu làm đẹp tự nhiên nhờ khả năng kháng khuẩn, làm sạch sâu và se khít lỗ chân lông. Ngoài ra, loại bột này còn giúp làm dịu da, giảm mẩn đỏ và cung cấp độ ẩm tự nhiên, mang lại làn da mềm mịn, tươi sáng.
Bên cạnh đó, lá Đàn Hương còn được chế biến thành trà trị liệu theo chuẩn “một tôm hai lá”, có hương thơm nhẹ, dễ uống và an toàn. Trà Đàn Hương chứa nhiều hoạt chất có lợi giúp an thần, cải thiện trí nhớ, hỗ trợ hạ huyết áp, giảm mỡ máu và phòng ngừa các bệnh chuyển hóa. Khi thưởng thức hằng ngày, trà giúp thư giãn tinh thần, giảm căng thẳng và nâng cao chất lượng giấc ngủ.
3.2. Tinh dầu Đàn Hương
Tinh dầu Đàn Hương là một trong những sản phẩm giá trị nhất của loài cây này, nổi tiếng với mùi hương ấm, ngọt và bền lâu. Nhờ đặc tính thư giãn mạnh, tinh dầu được sử dụng rộng rãi trong nước hoa, dưỡng da, massage, yoga và thiền định.
Hương thơm tinh tế của tinh dầu giúp làm dịu hệ thần kinh, giảm căng thẳng và mang lại cảm giác cân bằng. Trong chăm sóc da, tinh dầu Đàn Hương có tác dụng dưỡng ẩm, kháng viêm và làm mượt da, trở thành thành phần quen thuộc trong nhiều sản phẩm spa cao cấp.
3.3. Đồ trang sức từ Đàn Hương
Gỗ Đàn Hương từ lâu đã được sử dụng để chế tác thành các loại trang sức như vòng tay, chuỗi hạt và các vật phẩm phong thủy nhờ chất gỗ mịn, nhẹ và mùi thơm tự nhiên bền lâu. Tại Ấn Độ, trang sức Đàn Hương mang ý nghĩa tâm linh đặc biệt, được xem như biểu tượng của sự an yên, tịnh tâm và sức sống bền bỉ. Khi đeo trên người, hương thơm dịu của gỗ giúp thư giãn tinh thần, hỗ trợ thiền định và tạo cảm giác cân bằng trong cuộc sống.
Xem thêm: Dự án cây Đàn Hương của DNCC Global
3.4. Nhang Đàn Hương
Nhang Đàn Hương được tạo từ bột gỗ Đàn Hương nguyên chất, có hương thơm ấm, dịu và lan tỏa lâu. Từ ngàn đời, người Ấn Độ và nhiều nền văn hóa châu Á đã sử dụng nhang Đàn Hương trong lễ nghi, thiền định và không gian thờ cúng nhằm mang lại sự thanh tịnh và tập trung. Mùi hương tự nhiên giúp làm dịu tâm trí, giảm căng thẳng và tạo cảm giác an yên cho ngôi nhà.
3.5. Sử dụng trong y học
Trong Tây y, các chất có trong cây gỗ Đàn Hương có tác dụng chủ yếu trên đường niệu – sinh dục. Y học cổ truyền Ấn Độ dùng loại cây “vàng xanh” này để chống viêm, sát trùng, hạ nhiệt, làm săn da, chữa viêm bàng quang (cystitis), ỉa chảy, lậu mãn tính, xuất huyết, nấc, khí hư, loét và rối loạn đường tiết niệu.
Trong Đông y, các sản phẩm phái sinh như trà lá, trà búp, trà bột, giúp điều tiết huyết áp trong cơ thể, đàn hương có vị cay, mùi thơm tính ấm (ôn) có tác dụng ly khí, ôn trung, hòa vị, chỉ thống. Dùng để chữa các chứng đau bụng vùng dạ dày, bụng dưới, đái buốt do viêm đường tiết niệu, thổ huyết, nấc, ho có đờm lâu khỏi, chữa phong thấp đau nhức xương, kinh giảm, thuốc điều khí chữa đau tim.
4. Giá trị sinh thái từ cây Đàn Hương
Bên cạnh giá trị kinh tế và giá trị sử dụng, cây Đàn Hương còn đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái tự nhiên. Với bộ rễ bán ký sinh, Đàn Hương giúp cân bằng dinh dưỡng đất, tăng khả năng phục hồi của những vùng đất nghèo dinh dưỡng.
Tán cây xanh quanh năm góp phần tăng độ che phủ rừng, hạn chế xói mòn, giữ nước và cải thiện vi khí hậu khu vực trồng. Cây cũng hấp thụ CO₂ hiệu quả, hỗ trợ giảm phát thải khí nhà kính và góp phần vào mục tiêu chống biến đổi khí hậu. Nhờ những đặc tính này, Đàn Hương được xem là một loài cây lâm nghiệp bền vững, phù hợp cho các mô hình nông – lâm kết hợp.
Xem thêm: TreeBoom – Cộng đồng Xanh & Chống biến đổi khí hậu Net Zero
Như vậy, cây Đàn Hương là loài thực vật mang giá trị kinh tế, sinh thái và văn hóa nổi bật. Từ gỗ, tinh dầu đến các sản phẩm chăm sóc sức khỏe, Đàn Hương luôn giữ vị trí quan trọng trong đời sống và được xem như “vàng xanh” của nhiều quốc gia. Với tiềm năng lớn và tính bền vững cao, loài cây này hứa hẹn tiếp tục được ứng dụng rộng rãi trong tương lai. DNCC Global mong tiếp tục đồng hành cùng bạn để lan tỏa những giá trị xanh tích cực.
